Vietnamese Silicon Valley Network

Những người bạn trong h� nh trình WTO

TT - H� nh trình 11 năm đ� m phán gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), nhất l� v� o thời điểm khó khăn nhất, VN luôn luôn có những người bạn quốc tế giúp đỡ bằng cả tấm lòng.

Pascal Lamy: Người của phút 89

Phiên đ� m phán đa phương thứ 13 từ ng� y 9 đến 13-10-2006, theo đại sứ Ngô Quang Xuân - trưởng phái đo� n VN tại Geneva (Thụy Sĩ) - v� nhiều th� nh viên đo� n đ� m phán, l� phiên đáng nhớ nhất trong lịch sử đ� m phán gia nhập WTO của VN.

Trước lúc đo� n đ� m phán lên đường sang Geneva, dư luận trong nước v� quốc tế vẫn nghi ngại cho rằng VN khó có thể kết thúc đ� m phán lần n� y, thậm chí có thể kéo d� i sang năm 2007 do nội dung đ� m phán đa phương vẫn chưa đạt được thỏa thuận cuối cùng với một v� i đối tác.

Phiên đ� m phán kéo d� i từ ng� y 9 đến 16g45 ng� y 13-10 vẫn hết sức căng thẳng, chưa thấy xuất hiện dấu hiệu khả quan để kết thúc đ� m phán. Điểm giằng co lúc bấy giờ thuộc về sự tranh cãi giữa hai bên đối tác đ� m phán của VN, không thuộc quyền quyết định của phía VN. “Tôi v� các th� nh viên đo� n đ� m phán lúc bấy giờ rất lo lắng, nếu họ không đạt được thỏa thuận với nhau thì VN sẽ rất khó kết thúc”, đại sứ Xuân kể lại.

Một số trưởng đo� n đ� m phán các nước cũng tỏ ý muốn kết thúc sớm, nhưng điểm giằng co vẫn chưa được giải quyết. Giữa lúc mọi nỗ lực nhằm cứu vãn sự bế tắc phiên đ� m phán tưởng như vô vọng thì điều không ai ngờ tới đã xảy ra: tổng giám đốc WTO, ông Pascal Lamy, đã xuất hiện để “chia lửa”. “Ông Pascal Lamy đã gọi điện thoại cho bộ trưởng kinh tế nước nọ (đương nhiên l� không có mặt tại b� n đ� m phán) với lời lẽ khá thuyết phục, đề nghị nên sớm thống nhất lần cuối việc đ� m phán có liên quan đến VN”, đại sứ Xuân kể tiếp.

Ngay sau cuộc gọi điện thoại “nặng ký” trên, tình thế trên b� n đ� m phán của VN đã thay đổi, ng� i bộ trưởng nọ đã đồng ý chấp thuận kết thúc đ� m phán. Nút thắt cuối cùng đã được mở, lúc n� y nhiều người trong đo� n đ� m phán không giấu nổi sự xúc động đến tột cùng đã òa khóc v� tiếp đó l� tiếng vỗ tay vang lên sau khi ng� i Chủ tịch Đại hội đồng WTO Eirik Glenne tuyên bố: VN đã ho� n tất đ� m phán.

“Với tư cách l� cao ủy thương mại châu Âu v� sau n� y l� tổng giám đốc WTO, ông Pascal Lamy đã từng đến VN nên có một tình cảm khá đặc biệt với đất nước v� con người VN”, đại sứ Ngô Quang Xuân nói.

Eirik Glenne: Ng� i chủ tịch gõ búa

Ông Eirik Glenne - trưởng ban công tác về vấn đề gia nhập WTO của VN, đồng thời l� chủ tịch Đại hội đồng WTO - được giới báo chí VN gọi thân mật l� “ng� i chủ tịch gõ búa”, bởi ông l� người gõ búa quyết định thông qua to� n bộ hồ sơ gia nhập của VN.

Theo đại sứ Ngô Quang Xuân, ngay sau khi được phân công phụ trách trưởng ban công tác gia nhập của VN thay ng� i Sung Ho (người H� n Quốc) v� o giữa năm 2004, ông Eirik Glenne đã xúc tiến một loạt công việc nhằm đẩy nhanh tiến trình đ� m phán của VN. “Đã có rất nhiều lần ông Eirik Glenne tư vấn giúp VN chọn những bước đi quan trọng trong giai đoạn quyết định của tiến trình đ� m phán”, đại sứ Xuân “bật mí”.

Mặc dù l� quan chức cao cấp của WTO nhưng ông Eirik Glenne l� người rất giản dị, gần gũi v� đặc biệt l� rất mê VN. Ông Xuân cho biết ở Geneva có những hôm trời lạnh “cắt da cắt thịt”, nhưng ông Eirik Glenne vẫn d� nh thời gian đi ra ngo� i gặp những người bạn VN để chia sẻ về những chuẩn bị cho các khó khăn sắp tới trong phiên đ� m phán.

Sau khi VN kết thúc đ� m phán ng� y 13-10, chính ông Eirik Glenne l� người quyết định chọn kết nạp VN v� o WTO trong thời điểm không diễn ra phiên họp chính thức thường kỳ của Đại hội đồng. “Thông thường việc kết nạp một nước v� o WTO thường v� o dịp diễn ra các phiên họp cấp bộ trưởng của WTO hai năm một lần, hoặc kỳ họp thường niên của Đại hội đồng. Song với VN l� một cá biệt, việc kết nạp đã diễn ra 10 ng� y sau khi kết thúc đ� m phán, điều đó cho thấy tình cảm khá đặc biệt của ng� i chủ tịch với VN” - ông Xuân cho hay.

Tại buổi gặp riêng với Phó thủ tướng Phạm Gia Khiêm hôm 7-11 ở Geneva, ông Eirik Glenne bộc bạch: “Qua thời gian gắn bó với VN, tôi đã có được những người bạn, đó l� Bộ trưởng Trương Đình Tuyển, Thứ trưởng Lương Văn Tự, đại sứ Ngô Quang Xuân… Những người bạn n� y đã giúp tôi hiểu hơn về đất nước các ng� i. Vì vậy, nếu xét về mặt tình cảm cá nhân, tôi luôn ủng hộ VN gia nhập WTO bằng cả trái tim v� h� nh động”.

Virginia B. Foote: “B� mối ” nhịp cầu Việt - Mỹ

Đằng sau kết quả thỏa thuận cuối cùng giữa VN - Mỹ v� o đêm 13-5-2006 có sự đóng góp công lao không nhỏ của một người phụ nữ, b� Virginia B. Foote - chủ tịch Hội đồng Thương mại Mỹ - Việt kiêm phó chủ tịch điều h� nh Hội đồng Kinh doanh Mỹ - ASEAN. Một th� nh viên đo� n đ� m phán nhớ lại trong suốt quá trình đ� m phán với Mỹ, đã có một v� i lần bị gián đoạn vì hai bên chưa hiểu nhau. Những lúc như vậy, b� Virginia Foote luôn đóng vai trò l� “b� mối”, kết nối cho cả hai bên.

Gắn bó với VN từ lâu, song những năm vừa qua l� thời gian bận rộn nhất của b� Virginia Foote. Mặc dù không phải th� nh viên đo� n đ� m phán của Mỹ, nhưng hầu hết các cuộc đ� m phán Việt - Mỹ, thậm chí cả những phiên đ� m phán đa phương diễn ra tận Geneva, b� đều theo rất sát.

Đại sứ Ngô Quang Xuân kể có những lần vừa bước khỏi phòng đ� m phán đã nhìn thấy b� đứng trước cửa với một tâm trạng thấp thỏm chờ đợi kết quả của phiên đ� m phán. Trả lời phỏng vấn chương trình “Người đương thời” của VTV1, b� Virginia Foote cho biết khi đ� m phán WTO vừa kết thúc, một th� nh viên đo� n đ� m phán của VN đã nhắn tin cho b� biết. “Lúc đó tôi đang ở trong chiếc máy bay vừa hạ cánh, tôi đã vui sướng v� hét toáng lên l� m cho mọi người trong máy bay hoảng hồn tưởng l� có khủng bố” - b� nhớ lại.

Trước đó, khi đ� m phán Việt - Mỹ vừa đạt được thỏa thuận cuối cùng, đã xuất hiện một v� i ý kiến phản đối từ nước Mỹ. Trả lời phỏng vấn một hãng thông tấn lớn tại Mỹ, b� Virginia Foote đã lên tiếng bác bỏ: “Những mặt h� ng m� VN sản xuất để đưa v� o thị trường Mỹ đa số không được sản xuất tại Hoa Kỳ, vì vậy chắc chắn những sản phẩm đó sẽ không cạnh tranh với sản phẩm của Mỹ”.

L� m bạn với tất cả các đối tác

Theo đại sứ Ngô Quang Xuân, chính sự chân th� nh, thủy chung đối với bạn bè quốc tế của VN đã thật sự chinh phục nhiều bạn bè quốc tế, v� đây l� một trong những yếu tố quan trọng giúp VN th� nh công trong quá trình đ� m phán gia nhập WTO. Không chỉ l� ng� i Tổng giám đốc WTO Pascal Lamy, Chủ tịch Đại hội đồng WTO Eirik Glenne…, danh sách những người bạn rất d� i trong suốt chặng đường 11 năm đ� m phán.

“Trong đ� m phán WTO, VN luôn luôn ở trong thế có thể bị đòi hỏi bất kỳ lúc n� o, kể cả những đòi hỏi vô lý. Có những khúc mắc chỉ các mối quan hệ cá nhân trong tư thế bạn bè mới có thể giải quyết nhanh v� êm thắm” - ông Xuân nói. Tuy nhiên, dù l� bạn, song những nh� đ� m phán chuyên nghiệp phải biết “ranh giới” m� những người bạn n� y được phép bước tới.

Theo giới quan sát, kết quả đ� m phán của VN nếu so với những quốc gia đã v� o WTO những năm trước thì đây l� một th� nh công vô cùng to lớn. Để đạt được “chiến tích” n� y, trong 11 năm đ� m phán cam go, có những công việc thầm lặng nhưng lại có ý nghĩa vô cùng quan trọng của các nh� đ� m phán l� xây dựng mối quan hệ l� m bạn với tất cả đối tác. V� tinh thần đó đã được thể hiện rất rõ sau lễ kết nạp VN v� o WTO ng� y 7-11-2006.

Khi tiệc chiêu đãi trọng thể đã tan, tại trụ sở của phái đo� n VN ở Geneva, dù kim đồng hồ đã chỉ đến gần nửa đêm vẫn còn khá đông những người bạn quốc tế, b� con kiều b� o, trong đó có cả ông Trần Văn Lợi - nguyên đại sứ của chế độ S� i Gòn tại Geneva những năm trước giải phóng - đến chia sẻ niềm vui của cả dân tộc cùng bước ra biển lớn.

XUÂN TOÀN